İşe İade Davası Nedir?
İşe iade davası, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18 ila 21. maddeleri arasında düzenlenen ve iş güvencesi kapsamındaki işçilerin geçerli sebep gösterilmeksizin işten çıkarılması halinde başvurabilecekleri bir hukuki yoldur. Bu dava ile işçi, feshin geçersizliğinin tespitini ve işe iadesini talep eder.
İş güvencesi hükümleri yalnızca belirli koşulları taşıyan işçilere uygulanır. Bu koşulların tamamının bir arada bulunması gerekir.
İşe İade Davası Açmak İçin Hangi Koşullar Gereklidir?
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| İş yeri büyüklüğü | İş yerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalıdır |
| Kıdem süresi | İşçinin aynı işverende en az 6 ay çalışmış olması gerekir |
| Sözleşme türü | Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılıyor olmalıdır |
| İşveren vekili kapsamı dışında olmak | İşletmenin bütününü yönetenler iş güvencesi kapsamı dışındadır |
Başvuru Süresi Ne Kadardır?
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur (İş Mahkemeleri Kanunu m. 11). Arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması halinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup, geçirilmesi halinde dava hakkı ortadan kalkar.
Mahkeme İşe İadeye Karar Verirse Ne Olur?
Feshin geçersiz bulunması halinde mahkeme, işçinin işe iadesine ve boşta geçen süre için en fazla 4 aya kadar ücret ile diğer haklarının ödenmesine hükmeder (İK m. 21). Kararın kesinleşmesinden itibaren 10 gün içinde işçinin işe iade başvurusunda bulunması gerekir.
İşveren işçiyi işe başlatmazsa, tazminat miktarı iş mahkemesince belirlenir. Bu tazminat işçinin kıdemine ve feshin niteliğine göre 4 ila 8 aylık ücret tutarında olup, sendikal nedenlerle gerçekleştirilen fesihlerde bu tutar en az 1 yıllık ücret olarak belirlenir.
İşçi İşe Başlamak İstemezse Ne Olur?
İşçi, mahkeme kararı kesinleştikten sonra 10 günlük süre içinde işe başvurmaz ya da başvurup işe başlamazsa, iş sözleşmesi işverence geçerli sebeple feshedilmiş sayılır. Bu durumda işe iade tazminatı alınamaz; yalnızca kıdem ve ihbar tazminatı talep edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
30'dan az işçi çalışan bir iş yerinde işten çıkarıldım, işe iade davası açabilir miyim?
İş güvencesi hükümleri 30'dan az işçi çalıştıran iş yerlerine uygulanmaz. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları talep edilebilir; ancak işe iade yoluna gidilemez.
Geçici iş ilişkisiyle çalışanlar işe iade davası açabilir mi?
Geçici iş ilişkisinde asıl işveren ile işçi arasında doğrudan bir iş sözleşmesi bulunmadığından işe iade davası genel olarak asıl işverene karşı açılamaz. Geçici iş ilişkisi kuran işverene karşı koşulların oluşup oluşmadığı somut duruma göre değerlendirilir.
Deneme süresinde işten çıkarıldım, işe iade davası açabilir miyim?
Deneme süresi içinde yapılan fesihlerde iş güvencesi hükümleri uygulanmaz; dolayısıyla bu dönemde işe iade davası açılamaz.
İşe iade kararı kesinleşmeden önce işçi başka bir iş yerinde çalışabilir mi?
Çalışılabilir. Ancak başka bir iş yerinde çalışıldığına dair kanıt olması halinde boşta geçen süre tazminatı bu süreyle sınırlandırılabilir. Mahkeme somut koşulları değerlendirir.
Arabuluculukta anlaşırsak ne alırım?
Arabuluculuk aşamasında taraflar serbestçe müzakere eder. İşçi, işe iade yerine belirli bir tazminat miktarında uzlaşmayı tercih edebilir. Bu tutarın herhangi bir yasal üst sınırı yoktur; tarafların mutabakatına bağlıdır.