Saklı Pay Nedir?
Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 505-514. maddeleri arasında düzenlenen saklı pay, belirli mirasçıların mirasçılık sıfatından doğan ve miras bırakanın tasarruf özgürlüğüne karşın güvence altına alınan asgari miras payıdır. Miras bırakan, saklı pay sınırını aşacak tasarruflarda bulunursa, bu tasarrufların iptali için tenkis davası açılabilir.
Saklı Pay Mirasçıları ve Oranları (TMK m. 506)
| Mirasçı | Saklı Pay Oranı |
|---|---|
| Alt soy (çocuklar, torunlar) | Yasal payın 1/2'si |
| Ana ve baba | Yasal payın 1/4'ü |
| Kardeşler (01.01.2002 öncesi sözleşmelerde) | Yasal payın 1/8'i |
| Sağ kalan eş (tek başına mirasçıysa) | Yasal payın tamamı |
01.01.2002'de yürürlüğe giren TMK ile kardeşlere tanınan saklı pay hakkı kaldırılmıştır. Yeni hukukta saklı pay mirasçıları yalnızca alt soy, ana-baba ve sağ kalan eştir.
Tenkis Davası Ne Zaman Açılır?
Miras bırakanın sağlığında gerçekleştirdiği bağışlar veya vasiyetname yoluyla yaptığı tasarruflar saklı payı zedeliyorsa, saklı pay mirasçısı tenkis (indirim) talep edebilir. Tenkis davası ile sınırı aşan tasarrufun iptali değil, saklı payı karşılayacak miktarın iadesi talep edilir.
Zamanaşımı
TMK madde 571 uyarınca tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. Süre kaçırılması hak kaybına yol açar.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras bırakan tüm mal varlığını bir kişiye bırakabilir mi?
Saklı pay mirasçısı yoksa miras bırakan mal varlığını dilediği kişiye bırakabilir. Saklı pay mirasçısı varsa, saklı pay sınırı içindeki tasarruf hakkı güvenceli olmakla birlikte aşan kısım tenkise konu olabilir.
Miras reddedilirse saklı pay hakkı kaybolur mu?
Evet. Mirası reddeden kişi mirasçılık sıfatını yitirir ve buna bağlı olarak saklı pay talep hakkı da ortadan kalkar.
Sağlığında yapılan bağışlar tenkise konu olabilir mi?
TMK madde 565 kapsamında belirli bağışlar (ölüme bağlı tasarruf niteliğindekiler, son 1 yıl içinde yapılan bağışlar, salt saklı payı aşmak amacıyla yapıldığı kanıtlanan bağışlar) tenkise konu olabilir.