Miras Hukuku

Türk hukukunda mirasçılar; yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar olmak üzere iki grupta incelenir. Yasal mirasçılar kanun gereği miras hakkına sahip olan kişilerdir. Birinci zümre altsoy (çocuklar ve torunlar), ikinci zümre ana ve baba ve bunların altsoyu, üçüncü zümre büyükanne ve büyükbabalardan oluşur.

Sağ kalan eş her zümredeki mirasçılarla birlikte miras bırakır; ancak miras payı zümreye göre değişir. Birinci zümreyle birlikte mirasın dörtte biri, ikinci zümreyle birlikte yarısı, üçüncü zümreyle birlikte dörtte üçü sağ kalan eşe kalır.

Saklı pay; miras bırakanın tasarruf özgürlüğü sınırlandırılmış olan ve belirli mirasçılara kanun tarafından güvence altına alınan miras payıdır. TMK'nın 505. maddesi uyarınca altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı, ana ve babanın saklı payı dörtte biri, sağ kalan eşin saklı payı ise duruma göre yasal miras payının tamamıdır.

Miras bırakan, saklı payı aşan tasarruflarda bulunmuşsa saklı pay mirasçıları tenkis davası açabilir. Tenkis davası; vasiyetname veya sağlararası bağışlamalarla saklı payın ihlal edildiği durumlarda miras bırakanın ölümünden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Mirasın açılması sırasında saklı pay ihlalinin öğrenilmemesi halinde ise bu süre öğrenme tarihinden işlemeye başlar.

Türk hukukunda vasiyetname üç biçimde düzenlenebilir: resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetname. Resmi vasiyetname, noter ve iki tanık huzurunda yapılır. El yazılı vasiyetname ise başından sonuna kadar miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılmış, tarihlenmış ve imzalanmış olmalıdır.

El yazılı vasiyetnamede herhangi bir biçim eksikliği (tarihin yazılmaması, daktilo kullanılması gibi) vasiyetnameyi geçersiz kılabilir. Vasiyetnamenin geçerli sayılabilmesi için miras bırakanın düzenleme anında ayırt etme gücüne sahip olması da zorunludur.

Mirasçı; borca batık olan mirası kabul etmek zorunda değildir. Mirası reddetme hakkı (ret hakkı) TMK'nın 605. maddesinde düzenlenmiştir. Mirasın reddi, miras bırakanın ölümünden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı beyanla ya da nüfus müdürlüğü üzerinden yapılabilir.

Mirasçı bu süreyi geçirirse mirası kabul etmiş sayılır. Aktif ret hakkını kullanan mirasçı; miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olmaz. Borcun varlığından haberdar olmaksızın mirası kabul eden mirasçı ise 3 aylık süreyi kaçırmış olsa bile hakimden ek süre talep edebilir.