Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku

YUKK m.30 kapsamında altı ikamet izni türü bulunur: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni. Kısa dönem ikamet izni her seferinde en fazla 2 yıl için verilir; gayrimenkul yatırımı yoluyla başvuranlara istisnai olarak azami 5 yıla kadar verilebilir. Aile ikamet izni her seferinde en fazla 3 yıl süreyle verilir.

Uzun dönem ikamet izni ise süresizdir ve Türkiye'de kesintisiz en az 8 yıl yasal ikamet, son 3 yılda sosyal yardım almamış olma, düzenli/yeterli gelir ve kamu düzeni açısından tehdit oluşturmama şartlarını gerektirir (YUKK m.43). Öğrenci ve geçici koruma sürecinde geçirilen süreler bu 8 yıllık hesaba dahil edilmez.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca çalışma izni başvurusu, yabancının kendisi tarafından değil, onu istihdam edecek işveren tarafından yapılır. Yurt dışından başvuruda yabancı önce bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna başvurarak bir referans numarası alır; işveren bu numarayla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na elektronik ortamda başvurur.

Türkiye'de en az 6 ay geçerli ikamet izni bulunan yabancılar için yurt içinden başvuru da mümkündür; bu durumda da başvuruyu işveren yapar. Çalışma iznine bağlı olarak Türkiye'ye giren yabancının, izninin başlangıcından itibaren en geç 6 ay içinde işe başlaması gerekir.

Türk Vatandaşlığı Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.20 kapsamında, belirli tutarların üzerinde yatırım yapan yabancılar istisnai olarak Türk vatandaşlığı kazanabilir. Yatırımcının eşi ve 18 yaşından küçük çocukları da bu haktan yararlanabilir.

2026 itibarıyla geçerli eşik tutarlar: en az 400.000 ABD doları değerinde gayrimenkul edinip tapuya 3 yıl süreyle satılmayacağına dair şerh koydurmak; veya en az 500.000 ABD doları tutarında sabit sermaye yatırımı, banka mevduatı, devlet borçlanma aracı ya da gayrimenkul/girişim sermayesi yatırım fonu payı edinip bunu 3 yıl süreyle elde tutmak; ya da en az 50 kişilik istihdam yaratmak. Bu tutarlar 6 Ocak 2022 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiştir ve zaman içinde değişebileceğinden başvuru öncesinde güncel tutarın büromuzla teyit edilmesi önerilir.

Tapu Kanunu m.35 uyarınca yabancı gerçek kişiler Türkiye'de kişi başına ülke genelinde en fazla 30 hektara kadar taşınmaz edinebilir; ayrıca ilçe bazında özel mülkiyete konu alanın en fazla yüzde 10'u kadar sınırlama uygulanır. Askeri yasak bölgeler ve özel güvenlik bölgelerinde yabancılara taşınmaz edinim hakkı tanınmaz; bazı ülke vatandaşlarına yönelik ek kısıtlamalar da güncel Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenebildiğinden işlem öncesi teyit edilmelidir.

Sınır dışı etme kararına karşı YUKK m.53-60 uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde yetkili idare mahkemesine dava açılabilir; dava açılması sınır dışı işlemini kendiliğinden durdurur. Karara bağlı olarak uygulanabilecek giriş yasağı kural olarak en fazla 5 yıl sürer; ciddi kamu düzeni veya güvenliği tehdidi hallerinde bu süre istisnai olarak uzatılabilir.