Nafaka Türleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu (TMK), boşanma süreciyle bağlantılı dört farklı nafaka türü düzenlemektedir. Her birinin hak kazanma koşulları, miktarı ve süresi birbirinden farklıdır.
| Nafaka Türü | TMK Maddesi | Kim İçin? | Ne Zaman Sona Erer? |
|---|---|---|---|
| Tedbir Nafakası | TMK m.169 | Eş ve çocuklar (dava süresince) | Dava sonunda |
| İştirak Nafakası | TMK m.182 | Velayeti olmayan ebeveynin çocuğu için katkısı | Çocuğun ekonomik bağımsızlığını kazanmasıyla |
| Yoksulluk Nafakası | TMK m.175 | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eş | Evlenme, ölüm, yoksulluğun sona ermesi |
| Yardım Nafakası | TMK m.364 | Yoksulluk içindeki alt/üst soy | Yoksulluğun ortadan kalkmasıyla |
Tedbir Nafakası Ne Zaman İstenir?
Boşanma davası açılmasıyla birlikte, dava süresince geçim güçlüğü çekecek olan eş ve çocuklar için TMK m.169 uyarınca tedbir nafakasına hükmedilebilir. Bu nafaka, davanın sonuçlanmasına kadar geçici nitelikte uygulanır. Talep dava dilekçesiyle veya ayrı bir ara karar talebiyle yapılabilir.
Yoksulluk Nafakası Hangi Koşullarda Hak Kazandırır?
TMK m.175 uyarınca yoksulluk nafakasına hak kazanılabilmesi için şu koşulların bulunması gerekir:
- Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme (gelirin temel ihtiyaçları karşılayamaması)
- Talep eden eşin boşanmada daha az kusurlu ya da kusursuz olması
- Diğer eşin ödeme gücüne sahip olması
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Mahkeme nafaka miktarını belirlerken kanunda öngörülmüş sabit bir formül uygulamaz. Değerlendirmede dikkate alınan başlıca unsurlar şunlardır:
- Tarafların mevcut gelir ve giderleri
- Yaşam standartları ve ekonomik durumları
- Çocukların bakım ihtiyaçları ve eğitim giderleri (iştirak nafakasında)
- Enflasyon oranları ve geçim endeksleri
- Nafaka alacaklısının çalışma kapasitesi
Nafaka Artırım Davası Ne Zaman Açılır?
Hükmedilen nafaka miktarı ekonomik koşulların değişmesiyle yetersiz kalabilir. TMK m.176/4 uyarınca taraflardan biri, koşulların önemli ölçüde değişmesi halinde nafakanın artırılmasını veya azaltılmasını talep edebilir. Enflasyon artışı, nafaka alacaklısının artan ihtiyaçları ya da nafaka borçlusunun ekonomik durumunun iyileşmesi bu davayı açmak için gerekçe oluşturabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Mahkeme nafaka miktarını belirlerken tarafların ekonomik durumlarını, yaşam standartlarını ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurur. Belirlenmiş sabit bir formül yoktur; her dava somut koşullarına göre değerlendirilir.
Erkek de nafaka alabilir mi?
Evet. Yoksulluk nafakası cinsiyete göre ayrım yapılmaksızın uygulanır. Boşanma sonrası yoksulluğa düşen eş, kadın veya erkek olsun, TMK madde 175 kapsamında nafaka talep edebilir.
Nafaka ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakası, nafaka alanın evlenmesi, taraflardan birinin ölümü veya nafaka alanın yoksulluğunun ortadan kalkması halinde sona erer. Hâkim, koşulların değişmesiyle nafakayı kaldırabilir veya azaltabilir.
Çocuğun nafakasını kim alır?
İştirak nafakası, velayeti olmayan ebeveyn tarafından velayet hakkına sahip ebeveyine ödenir. Çocuğun 18 yaşına gelmesiyle birlikte nafaka kendisine doğrudan ödenebilir veya sona erebilir.
Nafaka ödenmezse ne yapılır?
Nafakayı ödemeyen eş aleyhine icra takibi başlatılabilir. Ayrıca nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında İcra ve İflas Kanunu madde 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.